Chắc hẳn bạn đã từng nghe về niềm vui khi cho con bú mẹ. Vâng, thực sự có những khoảnh khắc tuyệt vời và ngọt ngào, nhưng cũng sẽ có những lúc bạn cảm thấy ngực căng cứng và đau đớn. Đó có thể là biểu hiện của tình trạng tắc tia sữa hay tắc tuyến sữa. Nhưng đừng lo lắng, bạn hoàn toàn có thể thông tắc tia sữa tại nhà thật nhẹ nhàng và đơn giản.
Vậy tắc tia sữa là gì, nguyên nhân, biểu hiện như thế nào, làm sao để xử lý chữa tắc tia sữa tại nhà nhẹ nhàng, đơn giản nhưng hiệu quả nhất? Và lúc nào thì nên đi khám bác sĩ để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và duy trì việc con bú mẹ dài lâu? Hãy cùng Keepsake MB tìm hiểu nhé!
1. Tắc tia sữa là gì?
Tắc tia sữa là tình trạng sữa mẹ bị ứ đọng và giữ lại trong các ống dẫn sữa mà không được đẩy ra ngoài. Hiện tượng này khiến bầu vú đau nhức, căng cứng nhưng hút không ra sữa, không xử lý kịp có thể hình thành các khối u, cục nhỏ, hoặc các mảng cứng lớn, khó khăn cho việc thông tia, chữa tắc tia sữa, nặng hơn sẽ dẫn đến apse vú, viêm vú.
Tắc tia sữa cần được phát hiện và điều trị sớm để sức khỏe của mẹ không bị ảnh hưởng cũng như việc nuôi con bằng sữa mẹ không bị gián đoạn.
2. Nguyên nhân gây tắc tia sữa:
Có rất nhiều nguyên nhân gây tắc ống dẫn sữa – tắc tia sữa , trong đó có một số nguyên nhân chính dưới đây:
– Khớp ngậm của bé chưa tốt: Những bé có thắng lưỡi dính hoặc các bé vừa bú mẹ vừa kết hợp bình bú thì thường ngậm vú nông, lưỡi chưa linh hoạt khiến con bú không hết lượng sữa có sẵn trong vú mẹ.
Ngoài ra, cũng có bé đã bú giỏi nhưng vào các tuần khủng hoảng, hoặc thời điểm con vừa tiêm phòng, con ốm bệnh thì con tự điều chỉnh khớp ngậm lấy sữa thành “khớp ngậm bản năng”(ngậm nông ở đầu ti, mút bằng môi chứ không tích cực dùng lưỡi vắt sữa) chỉ để thỏa mãn nhu cầu mút mát trấn an, để cảm thấy dễ chịu. Điều này cũng khiến lượng sữa được tạo ra nhiều hơn lượng sữa con thực sự bú dẫn tới tia sữa bị tắc.
– Mẹ bỏ lỡ hoặc bỏ qua các lần cho con bú hoặc hút (vắt) sữa: đôi khi đó chỉ là kết quả của việc quên hoặc con bạn ngủ qua giờ bú bình thường, nhưng tắc tia sữa cũng có thể xảy ra do thay đổi đột ngột trong lịch trình cho ăn. Việc mẹ đột ngột đi làm hay tách bé khỏi mẹ quá lâu hoặc cai sữa quá nhanh cũng có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng tắc ống dẫn sữa.
– Áp lực nhất quán lên một vùng vú trong thời gian lâu: Dây đeo túi tã, dây đai an toàn trên ô tô và thậm chí cả áo ngực quá chật có thể gây áp lực lên ngực của bạn và dẫn đến tắc ống dẫn sữa, tắc tia sữa.
– Mẹ hút sữa với lực mạnh, lịch hút quá dày trong ngày, trong một thời gian dài: việc này khiến ống dẫn sữa bị giãn. Nếu mẹ lại thường xuyên bổ sung thêm vitamin tổng hợp, canxi… thì khả năng cặn canxi không đào thải ra được bên ngoài sẽ gây tắc ở chỗ ống dẫn sữa bị giãn, tổn thương.
3. Dấu hiệu tắc tia sữa:
Bạn có thể coi ống dẫn sữa bị tắc giống như tắc nghẽn giao thông sữa mẹ. Tắc nghẽn thường xuất hiện đột ngột và thường ở một bên vú tại một thời điểm. Sau đây là 7 dấu hiệu tắc tia sữa điển hình bao gồm:
– Một cục cứng ở vú của bạn, có thể đỏ và đau khi chạm vào.
– Bầu vú căng cứng nhưng sau khi hút (vắt) thì vú không mềm, lượng sữa giảm
– Đau khi vắt sữa
– Em bé có thể quấy khóc khi bú bên bị tắc vì tốc độ chảy sữa bị giảm
– Sau khi cho con bú hoặc hút sữa, khối u có thể di chuyển hoặc nhỏ lại
– Bọt sữa (nốt phồng rộp, màu trắng) trên núm vú
Tắc tia sữa so với viêm vú
Khi những biểu hiện tắc tia sữa không được điều trị, ống dẫn sữa bị tắc không thông suốt có thể dẫn đến nhiễm trùng (viêm vú). Viêm vú được đánh dấu bằng các triệu chứng giống như cúm, sốt, đau khớp, mệt mỏi, sưng tấy và mẩn đỏ xung quanh vùng vú bị ảnh hưởng. Nếu bạn đang gặp các triệu chứng viêm vú, hãy liên hệ với bác sĩ hoặc tư vấn viên sữa mẹ của bạn để được hướng dẫn điều trị kịp thời.
Tắc tia sữa so với ung thư vú
Cả ống dẫn sữa bị tắc và khối u ung thư đều có thể biểu hiện dưới dạng khối u trên vú. Vì vậy, làm thế nào bạn có thể cho biết sự khác biệt? Các mẹ hãy nhớ là ống dẫn sữa bị tắc thường xuất hiện đột ngột, hình thành khối u và đau. Nó có thể đến và đi theo thời gian, đồng thời thay đổi kích thước và độ mềm khi bạn làm trống tuyến sữa. Nếu bạn có một khối u cứng, không đau và không thay đổi theo thời gian, tốt nhất bạn nên liên hệ với bác sĩ của mình để được thăm khám và hỗ trợ điều trị.
7 bước điều trị chữa tắc tia sữa tại nhà đơn giản:
Dù biểu hiện tắc tia sữa của bạn là gì nhưng sưng vú và nổi cục là điều khó tránh khỏi. Và mặc dù một số ống dẫn sữa bị tắc có thể tự khỏi sau một vài ngày cho em bé bú nhưng hầu hết sẽ cần các biện pháp bổ sung. Sau đây là 6 bước điều trị chữa tắc tia sữa tại nhà đơn giản dành cho bạn:
Kiểm tra thắng lưỡi của bé: Nếu thắng lưỡi của bé bị dính, thì tùy mức độ khác nhau mà việc bú mẹ dễ dàng hay khó khăn. Thắng lưỡi bị dính làm cho lưỡi không linh hoạt, dẫn đến việc lấy sữa không hiệu quả. Lượng sữa lấy ra ít hơn nhiều so với lượng sữa được sản xuất cũng có thể dẫn đến tình trạng tắc ống dẫn sữa. Nếu nghi ngờ em bé bị dính thắng lưỡi, hãy liên hệ bác sĩ của bạn để kiểm tra và được tư vấn cách xử lý phù hợp.
Kiểm tra khớp ngậm của bé: Nếu em bé của bạn không ngậm đúng cách, chúng sẽ không thể lấy sữa ra khỏi vú một cách hiệu quả, điều này có thể dẫn đến tắc tia sữa. Hãy thử các cách bế bé khác nhau, để lưỡi của bé hoạt động trên nhiều vị trí của quầng vú. Bạn có thể thử đặt mũi hoặc cằm của bé về phía ống dẫn bị tắc, trọng lực có thể giúp dẫn lưu dòng sữa và loại bỏ tắc nghẽn.
Xoa bóp vú nhẹ nhàng, tập trung vào vùng bị tắc, nổi cục bắt đầu từ phía trên nó, đẩy xuống và ra ngoài về phía núm vú. Nếu có nốt trắng ở đầu núm vú, hãy ngâm núm vú trong nước ấm (hoặc khăn ấm) rồi gỡ nhẹ nhàng, giúp ống dẫn sữa mở ra.
Hút (vắt sữa): Tùy thuộc vào nguồn sữa của mẹ, việc làm trống quá nhiều tuyến sữa có thể dẫn đến tình trạng thừa cung, khiến áp lực tăng lên cho vùng vú bị tắc. Cách hút máy hoặc vắt tay được khuyến cáo ở giai đoạn này là giảm thời gian hút máy trong mỗi cữ, lực hút nhẹ nhàng, có thể giảm số cữ hút trong ngày. Mẹ có thể lựa chọn vắt tay thay vì hút máy để tránh lực hút máy quá mạnh, cơ chế hút máy là tác động lực thẳng vào bầu vú thay vì đưa đúng vào vị trí của ống dẫn sữa( vắt tay sẽ dùng ngón tay đặt đúng vị trí của nang sữa), có thể làm bầu vú đau và tổn thương nhiều hơn.
Chườm mát đề bầu vú dễ chịu nếu mẹ cảm thấy nóng sốt và đau nhức. Tránh chườm nóng quá lâu sẽ kích thích sữa sản xuất thêm khi chưa thể lấy sữa ra ngoài gây nên tình trạng tắc tia nặng hơn. Mẹ có thể chườm ấm từ 10-15 phút để làm mềm cục tắc, sau đó vắt tay để lấy sữa và đẩy cục tắc ra ngoài. Đây cũng là câu trả lời cho việc tắc tia sữa nên chườm nóng hay lạnh để các mẹ tham khảo.
Tiếp tục cho con bú mẹ thường xuyên để cơ thể mẹ vẫn đọc hiểu và duy trì lượng sữa đủ cho nhu cầu của con. Ưu tiên cho em bé bú bên bầu vú bị tắc càng nhiều càng tốt. Cách lấy sữa của con là cách lấy sữa nhẹ nhàng cho bầu vú mẹ, lực bú của con không quá mạnh như lực của máy hút, giúp bầu vú mẹ dễ chịu hơn, đỡ đau và ít bị tổn thương hơn. Với khớp ngậm đúng, khi bé bú mẹ sẽ giúp kích thích việc tiết sữa hiệu quả hơn, giúp tia sữa được thông dễ dàng, chữa tắc tia hiệu quả hơn.
Mẹo dân gian chữa tắc tia sữa tại nhà:
Tắc tia sữa là tình trạng mà sữa bị tắc trong tuyến sữa và gây đau, sưng và khó chịu cho người mẹ. Dưới đây là một số mẹo dân gian có thể giúp giảm đau và thông tắc tia sữa:
– Dùng lá bạc hà: Lá bạc hà được cho là có tính chất tăng cường lưu thông máu và giảm viêm nên có thể giúp giảm tắc tia sữa. Bạn có thể dùng lá bạc hà tươi hoặc khô để đắp lên vú và giữ trong vài phút trước khi cho con bú.
– Dùng lá sắn: Lá sắn có tính chất kháng khuẩn và giúp tăng cường sức khỏe. Bạn có thể đem lá sắn tươi giã nhỏ và đắp lên vú khoảng 15 phút mỗi lần.
– Dùng lá cỏ ngọt: Lá cỏ ngọt được cho là có tính chất kháng viêm và giúp tăng cường lưu thông máu. Bạn có thể dùng lá cỏ ngọt tươi hoặc khô để đắp lên vú và giữ trong vài phút trước khi cho con bú.
– Dùng tinh dầu cây bách: Tinh dầu cây bách được cho là có tính chất giảm đau và kháng khuẩn. Bạn có thể thoa một chút tinh dầu cây bách lên vú và massage nhẹ nhàng trước khi cho con bú.
– Dùng củ cải trắng: Củ cải trắng được cho là có tính chất kháng khuẩn và giúp tăng cường sức khỏe. Bạn có thể đem củ cải trắng giã nhỏ và đắp lên vú khoảng 15 phút mỗi lần.
– Sử dụng lá bắp cải tươi: Bạn có thể dùng lá bắp cải tươi để đắp lên ngực trong khoảng 20 phút mỗi ngày để giúp kích thích lưu thông máu và hỗ trợ tiết sữa.
– Uống nước ấm: Việc uống nước ấm có thể giúp tăng cường lưu thông máu và giảm tắc tia sữa.
– Uống sữa đậu nành: Sữa đậu nành là một loại thực phẩm giàu protein và có chứa phytoestrogen giúp tăng cường lưu thông máu và giảm tắc tia sữa.
– Dùng đinh hương: Đinh hương được cho là có tính chất giảm đau và giúp tăng cường lưu thông máu. Bạn có thể thêm một ít đinh hương vào nước sôi và uống hàng ngày để giúp giảm tắc tia sữa.
– Dùng trà lá sen: Lá sen có tính chất giảm viêm và giúp tăng cường lưu thông máu. Bạn có thể uống trà lá sen hàng ngày để giúp giảm tắc tia sữa.
Tuy nhiên, bạn nên thận trọng khi sử dụng mẹo dân gian để giảm tắc tia sữa và nếu không hiệu quả hoặc có dấu hiệu bất thường, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc nhà chuyên môn.
5 bước chữa tắc tia sữa bằng lược:
Việc dùng lược chữa tắc tia sữa cũng được các mẹ áp dụng. Sau đây là các bước chữa tắc tia sữa bạn có thể tham khảo:
Bước 1: Rửa sạch tay và lược bằng nước ấm và xà phòng.
Bước 2: Xoa bóp nhẹ nhàng lên vùng vú bị tắc sữa để kích thích lưu thông máu và sữa.
Bước 3: Sử dụng lược, bắt đầu từ gốc vú, chải nhẹ nhàng lên phía trên, sau đó kéo xuống phía dưới, lặp lại quá trình này vài lần. Hãy chắc chắn rằng bạn chải theo hướng từ gốc vú đến đầu vú.
Bước 4: Sau khi chải, bạn có thể vắt sữa từ vú bằng tay hoặc sử dụng máy vắt sữa để lấy sữa ra.
Bước 5: Sử dụng lược vắt tia sữa kết hợp với việc cho bé bú, bơm sữa và massage vú để tăng cường hiệu quả xử lý tắc tia sữa.
Bạn nên chú ý đến sức khỏe của bản thân và bảo đảm vệ sinh vú và lược luôn sạch sẽ để tránh lây nhiễm.
Trên đây là những thông tin hữu ích về tình trạng bị tắc tia sữa cũng như những cách chữa tắc tia sữa, thông tắc tia sữa tại nhà đơn giản mà hiệu quả. Nếu các mẹ hiểu rõ hơn về cơ chế tạo tiết sữa, các nguyên nhân có thể gây tắc ống dẫn sữa thì sẽ tự phòng tránh tình trạng tắc nghẽn này, không còn lo lắng về việc bầu vú căng cứng đau đớn và nguy cơ bú mẹ của em bé bị gián đoạn hay phải cai sữa sớm. Hy vọng mẹ luôn khỏe mạnh để chăm sóc bé yêu tốt nhất và có được nguồn sữa mẹ dồi dào nuôi dưỡng con yêu.
