Phương pháp da kề da là một kỹ thuật chăm sóc mẹ và bé cực kỳ quan trọng, được khuyến khích ngay sau khi bé chào đời. Đây là cách mà mẹ và bé tiếp xúc da trực tiếp, giúp tạo sự gắn kết và hỗ trợ quá trình phát triển của trẻ sơ sinh. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về phương pháp này, các lợi ích tuyệt vời của nó đối với mẹ và bé, cũng như cách thực hiện đúng cách. Hãy cùng KeepsakeMB tìm hiểu nhé!
Da Kề Da Là Gì?
Da kề da là phương pháp chăm sóc trẻ sơ sinh, trong đó mẹ và bé tiếp xúc da trực tiếp mà không có bất kỳ lớp vải nào giữa họ. Ngay sau khi bé chào đời, bé được đặt trên ngực của mẹ, giúp bé cảm nhận sự ấm áp và nhịp tim của mẹ. Phương pháp này được thực hiện trong khoảng thời gian từ 30 phút đến một giờ và có thể được áp dụng ngay cả khi bé vừa sinh.
Phương pháp này không chỉ giúp mẹ và bé gần gũi hơn mà còn mang lại rất nhiều lợi ích về sức khỏe cho cả hai.
Lợi Ích Của Phương Pháp Da Kề Da
Lợi ích đối với bé sơ sinh
- Trấn an bé, tăng cường kết nối giữa bố mẹ và bé. Việc thay đổi môi trường từ tử cung ấm áp của mẹ ra ngoài môi trường bên ngoài với nhiệt độ thay đổi liên tục, nhiều âm thanh xa lạ làm cho bé bất an và khóc nhiều. Được nằm trên ngực mẹ sẽ giúp bé cảm giác thân thuộc, an toàn, ít khóc hơn.
Với các bé sinh mổ, khi không được trải qua quá trình chuyển dạ tự nhiên của mẹ – là quá trình chuẩn bị dời nhà từ tử cung mẹ để sẵn sàng đến với thế giới bên ngoài, thì sự thay đổi này sẽ đột ngột hơn, các bé thường sẽ quấy khóc nhiều hơn. Da kề da lúc này thực sự là một “cú chạm yêu thương” đầu tiên từ mẹ, giúp trấn an và làm dịu sự quấy khóc của bé.
Với các bé sinh non, không có lồng ấp nào an toàn và ấm áp hơn nơi ngực bố mẹ. Việc thực hiện da kề da (hay có thể gọi là phương pháp kangaroo) lúc này , ngoài những lợi ích kể trên, thì còn là sợi dây liên lạc giữa bé và bố mẹ, tăng khả năng sống sót của bé.
- Ổn định thân nhiệt, cải thiện chức năng tim, phổi. Môi trường bên ngoài tử cung lạnh hơn, thân nhiệt trẻ chưa bắt nhịp kịp, nên khi được da kề da với mẹ sớm, tốt nhất là ngay sau khi sinh với sức khỏe của mẹ và bé ổn định, giúp bé nhanh chóng ổn định được thân nhiệt, tự điều chỉnh được nhịp tim, nhịp thở, và bắt đầu dần thích nghi với môi trường mới, với sự hỗ trợ của mẹ.
- Tăng cường hệ miễn dịch. Đối với các bé sinh thường, ngoài kháng thể đã nhận từ máu mẹ khi còn là bào thai( sau này tiếp tục nhận qua sữa mẹ), ngoài lượng vi khuẩn lành bé nhận được ở đường sinh của mẹ, khi bé được da kề da với mẹ sau sinh, bé sẽ tiếp tục nhận được các vi khuẩn quen thuộc từ mẹ, giúp bé tăng cường kháng thể. Hệ miễn dịch của bé sẽ được tối ưu hóa, khỏe hơn để chống lại vi khuẩn ngoài môi trường mới.
Đối với các bé sinh mổ, phương pháp này lại càng cần thiết và quan trọng, vì bé không được tiếp xúc với hệ vi khuẩn lành ở đường sinh của mẹ. - Hỗ trợ phát triển não. Bé được da kề da sau sinh, sẽ được kích thích nhiều giác quan giúp hình thành và phát triển các đường dẫn truyền thần kinh, các phản xạ cần thiết cho sự trưởng thành của não bé. Được ấp trên ngực mẹ cũng giúp bé dễ dàng duy trì giấc ngủ tự nhiên, giúp bé thực sự được thả lỏng, nghỉ ngơi sau khi ra khỏi tử cung mẹ, điều này hỗ trợ tích cực cho sự phát triển của não bé.
- Kích thích phản xạ tìm vú mẹ, giảm nguy cơ bú bình, dùng sữa công thức. Phương pháp da kề da sau sinh giúp đánh thức bản năng tìm vú mẹ của bé. Mùi hương quen thuộc của nước ối nơi ti mẹ, hơi ấm nơi ngực mẹ, nhịp tim thân thương của mẹ, cùng tư thế được đặt gần bầu vú mẹ, giúp bé phát huy tối đa bản năng bò trườn tìm vú mẹ và bắt đầu cữ bú đầu tiên trong đời. Cữ bú đầu tiên là cữ bú cung cấp cho bé lượng sữa non phù hợp với dung tích dạ dày, dồi dào kháng thể, giúp bé bước đầu hoàn thiện các hệ chức năng của cơ thể. Cữ bú đầu tiên là tiền đề cho hành trình nuôi con hoàn toàn sữa mẹ thành công và lâu dài, giảm thiểu nguy cơ bú bình và bổ sung sữa công thức cho bé.
Lợi ích đối với trẻ nhỏ
- Giúp ổn định thân nhiệt. Khi trẻ bị ốm sốt, việc cho bé nằm da kề da với mẹ không chỉ giúp ổn định thân nhiệt mà còn mang lại cảm giác dễ chịu, giúp bé thoải mái hơn.
- Gắn kết tình cảm. Phương pháp da kề da còn đóng vai trò quan trọng trong việc gắn kết tình cảm giữa mẹ và bé. Bằng cách ôm ấp trẻ trong tư thế da kề da, mẹ có thể giúp trẻ cảm thấy được trấn an, từ đó giảm thiểu tình trạng quấy khóc, đặc biệt trong những giai đoạn bé trải qua “tuần khủng hoảng”.
- Tạo cảm giác an toàn cho trẻ. Với các bé đang trong quá trình chuyển từ ti bình sang ti mẹ, hoặc tập ti mẹ hoàn toàn sau khi song song ti bình và ti mẹ, việc tạo dựng lại kết nối yêu thương, cảm giác an toàn từ mẹ là yếu tố then chốt. Phương pháp da kề da chính là bước đầu tiên và cũng là chìa khóa quan trọng để giúp trẻ khơi dậy cảm giác thân thuộc với bầu vú mẹ, làm nền tảng cho hành trình tập ti mẹ thành công.
Lợi ích đối với mẹ
- Giảm Căng Thẳng Và Lo Âu. Sau sinh, nhiều bà mẹ có thể gặp phải cảm giác lo lắng, căng thẳng. Phương pháp da kề da giúp giảm mức độ căng thẳng, lo âu, và mang lại cảm giác thư giãn nhờ vào việc gắn kết với bé.
- Hỗ Trợ Quá Trình Hồi Phục Sau Sinh. Việc tiếp xúc da kề da giúp mẹ cảm thấy dễ chịu hơn trong quá trình hồi phục sau sinh. Hơn nữa, phương pháp này còn giúp làm giảm tỷ lệ trầm cảm sau sinh bằng cách tăng cường hormone oxytocin, giúp mẹ cảm thấy vui vẻ hơn.
- Kích Thích Sản Xuất Sữa Mẹ. Một lợi ích khác của da kề da là kích thích quá trình sản xuất sữa mẹ. Phương pháp này giúp mẹ dễ dàng có đủ sữa cho bé trong những ngày đầu, hỗ trợ sự phát triển của bé.
Lợi ích đối với bố
- Việc da kề da với bé ngay sau khi sinh mang đến cho bố cơ hội đặc biệt để cảm nhận sự gần gũi với con, giống như mẹ. Đây cũng là bước đầu tiên giúp khơi dậy tình yêu thương, bản năng bảo vệ và mong muốn chăm sóc con trong vai trò mới đầy ý nghĩa.
- Khi bố thay mẹ hỗ trợ con bằng phương pháp da kề da, không chỉ giúp bố hiểu rõ hơn vai trò của mình mà còn tạo sự kết nối sâu sắc giữa bố và bé. Điều này giúp bố thấu hiểu và chia sẻ với những khó khăn mà mẹ đang trải qua, đồng thời sẵn sàng đồng hành cùng mẹ trong hành trình nuôi dưỡng và dạy dỗ con.
>>> Xem thêm: Cách kích sữa về nhiều sau sinh mổ
>>> Xem thêm: Tắm nắng cho trẻ sơ sinh – Lợi ích và nguy cơ
Hướng Dẫn Thực Hiện Phương Pháp Da Kề Da
Các Bước Thực Hiện Phương Pháp Da Kề Da
- Bước 1: Đảm bảo môi trường ấm áp và an toàn cho cả mẹ và bé. Trước khi thực hiện da kề da, hãy chắc chắn rằng phòng sinh hoặc không gian thực hiện phương pháp này có nhiệt độ thích hợp, khoảng 26-28°C.
- Bước 2: Mẹ và bé nên cởi bỏ quần áo trên cơ thể (trừ đồ lót hoặc tã cho bé), để tạo ra sự tiếp xúc trực tiếp giữa làn da của mẹ và bé.
- Bước 3: Mẹ và bé nằm trong tư thế thoải mái, mẹ có thể nằm ngửa hoặc ngồi dựa, bé được đặt lên ngực mẹ trong vòng 30-60 phút. Mẹ có thể âu yếm và vuốt ve bé trong suốt thời gian này. Đắp chăn mỏng cho mẹ và bé.
- Bước 4: Đảm bảo rằng bé được giữ ở tư thế an toàn, đầu bé hơi nghiêng sang một bên và không bị khó thở. Kê tay mẹ bằng gối hoặc khăn ở bên đặt đầu bé để tránh đầu bé bị chúi xuống, gây khó thở và cản trở quá trình tìm vú mẹ của bé. Người hỗ trợ thực hiện da kề da quan sát và thay đổi tư thế của bé nghiêng về bên khác khi thấy dấu hiệu bé khóc, ngọ nguậy khó chịu. Hãy để bé tiếp xúc trực tiếp với da mẹ càng lâu càng tốt.
Những lưu ý quan trọng khi thực hiện phương pháp da kề da
Để phát huy tối đa lợi ích của phương pháp da kề da, người hỗ trợ bé cần chú ý đến các mốc thời gian quan trọng:
- Từ 0 – 90 phút sau khi sinh: da kề da hỗ trợ cho sự phát triển não bộ của trẻ.
- Từ 0 – 6 giờ sau khi sinh: giúp ổn định nhịp thở và nhịp tim trong giai đoạn phục hồi.
- Từ 6 – 24 giờ sau khi sinh: giúp bé hình thành lịch bú mẹ và chu kỳ ngủ ổn định.
- Từ 12h – 8 tuần sau sinh: giúp thiết lập mối dây gắn kết tình thân.
Lưu ý trong quá trình thực hiện:
- Trong “cái ôm đầu tiên,” người hỗ trợ cần quan sát biểu hiện của bé liên tục để xử lý kịp thời, đặc biệt trong trường hợp mũi bé bị chèn ép vào ngực hoặc vú mẹ, gây khó khăn trong việc tự điều chỉnh nhịp thở.
- Hãy tôn trọng các khoảng thời gian bé nghỉ ngơi hoặc ngủ sâu. Điều này rất quan trọng để bé duy trì năng lượng cho cữ bú đầu tiên – một quá trình đòi hỏi nhiều nỗ lực với các động tác bò trườn, tợp ti và nuốt sữa.
Thực hiện phương pháp da kề da đúng cách không chỉ mang lại lợi ích tối ưu cho bé mà còn giúp người chăm sóc bé cảm nhận được sự kết nối yêu thương một cách sâu sắc.
Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện “cái ôm đầu tiên”, người hỗ trợ bé cần thường xuyên chú ý đến biểu hiện của bé để hỗ trợ kịp thời, tránh trường hợp bé chưa tự xử lý được nhịp thở nếu mũi bị chèn xuống ngực hoặc vú mẹ.
Ngoài ra, nên tôn trọng những khoảng thời gian nghỉ ngơi, ngủ sâu của bé trong suốt quá trình áp dụng phương pháp da kề da, giúp bé giữ được năng lượng để hoàn tất cữ bú đầu tiên với rất nhiều động tác bò trườn, tợp ti và xử lý nuốt sữa.
Thời điểm thực hiện phương pháp da kề da
Ngay sau sinh
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo rằng phương pháp da kề da nên thực hiện càng sớm càng tốt trong vòng 1h sau sinh (chúng ta thường gọi là “cái ôm đầu tiên”) cho đến khi bé bú được cữ bú đầu tiên. Đối với các mẹ sinh mổ có sức khỏe ổn định, tỉnh táo “cái ôm đầu tiên” cũng cần được thực hiện để tăng kết nối mẹ con, giúp ổn định nhịp thở cho bé.
Trong quá trình chăm sóc trẻ
Phương pháp da kề da nên được thực hiện liên tục trong những tuần đầu sau sinh và được áp dụng để hỗ trợ ổn định thân nhiệt – giảm sốt cho bé trong quá trình chăm sóc trẻ ở những năm đầu đời.
>>> Xem thêm: Cách chăm sóc rốn cho trẻ sơn sinh
>>> Xem thêm: 4 bước để có khớp ngậm đúng
Những Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
- Có thể thực hiện phương pháp da kề da khi bé sinh mổ không? Có thể thực hiện phương pháp da kề da ngay khi bé ổn định sau sinh mổ. Mẹ cần có sự hỗ trợ của các bác sĩ hoặc y tá để thực hiện một cách an toàn.
- Phương pháp này có thể thực hiện lâu dài hay chỉ cần trong giai đoạn đầu đời? Phương pháp da kề da có thể thực hiện trong giai đoạn đầu đời, tuy nhiên, sự tiếp xúc da mẹ con có thể tiếp tục trong suốt năm đầu tiên của bé để tăng cường tình cảm mẹ con.
- Da kề da có ảnh hưởng gì đến việc cho bú mẹ không? Da kề da thực sự hỗ trợ quá trình cho bú, vì nó kích thích bé tìm vú và bắt đầu bú ngay từ những giờ đầu tiên sau sinh.
Kết luận
Phương pháp da kề da mang lại rất nhiều lợi ích cho cả mẹ và bé, giúp tăng cường hệ miễn dịch, ổn định nhiệt độ cơ thể và tạo sự gắn kết tình cảm mạnh mẽ. Các bà mẹ nên áp dụng phương pháp này ngay từ khi bé chào đời để bé có một khởi đầu tốt đẹp.
Hành trình nuôi con là chuỗi ngày đầy cảm xúc – từ những giọt sữa đầu tiên, những đêm thức trắng, đến niềm vui nhìn con lớn khôn. Hy vọng những chia sẻ từ chuyên gia sữa mẹ của Keepsake MB sẽ là nguồn thông tin bổ ích, giúp mẹ và bé cùng có khởi đầu thật suôn sẻ và nhẹ nhàng trên hành trình nuôi con sữa mẹ dài lâu. Hãy chia sẻ bài viết với những bà mẹ khác và tham khảo thêm các bài viết khác để chăm sóc mẹ và bé tốt hơn!
Hãy theo dõi fanpage Keepsake MB để cập nhật các tin tức mới nhất từ các chuyên gia!
>>> Xem thêm: Nguyên nhân rụng tóc vành khăn ở trẻ
